بیش از ۹۰ درصد جمعیت آن در معرض خطرات ناشی از بلایای طبیعی/ علائمی که افراد در هنگام بروز حوادث از خود نشان می دهد

آرزو دهقان کارشناسی ارشد سلامت در بلایی علوم پزشمکی شهید بهشتی اظهار کرد: کشور ما ایران در طول تاریخ به علل گوناگون و شرایط و ویژگیهای جغرافیایی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی، علاوه بر حوادث ناشی از عوامل انسانی، با بلایای طبیعی زیادی مواجه بوده است به طوریکه همواره بیش از ۹۰ درصد جمعیت آن در معرض خطرات ناشی از زلزله وسیل و خشکسالی قرار دارند.

وی ادامه داد: بلایا و فوریت ها این حوادث، اغلب غیرقابل پیش‌بینی هستند و بر زندگی فردی، اجتماعی و اقتصادی و عاطفی فرد تاثیرات بسزایی دارند. براین اساس افراد باید هر لحظه آمادگی برخورد با وقایع را داشته باشند. از دست دادن عزیزان، مصدومیت خود فرد، از دست دادن خانه و کاشانه و کار و تغییر روند زندگی تاثیرات بسزایی در سلامت روان افراد آسیب دیده دارد. به همین دلیل ارائه حمایت های روانی و اجتماعی در حوادث و بلایا جزء لاینفک و ضروری چرخه مدیریت بحران هستند.

با توجه به شدت و وسعت حادثه یا فوریت و از سوی دیگر عوامل فردی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و مذهبی، فرد آسیب دیده واکنش های متفاوتی را در زمان بروز بلایا نشان خواهد داد. بروز برخی نشانه‌ها و علائم مانند شوکه شدن، بهت، ترس، اضطراب، استرس و دلشوره، پس از وقوع حوادث، طبیعی و گذرا است که با انجام برخی اقدامات، خطری برای سلامتی ایجاد نمی‌کند. به همین دلیل باید به این مهم توجه نمود که اصل اوليه و مهم بهداشت روان در بلايای طبيعی پرهيزاز برچسب بيماری زدن به بازماندگان است. باید توجه داشت که افرادی که درجريان بلايا دچار واکنش های رفتاری غیرمعمول شده اند را نباید بيمار يا مبتلا به بيماری روانی تلقی کرد. اين علائم واکنشی طبيعی به يک حادثه کاملاًغيرمعمول است و در بسياری از موارد در طول زمان کاهش یافته و از بين می رود.
قطعا پیشگیری بهتر از درمان است. یكی از راهكارهای كاهش عوارض روانی – اجتماعی در بلایا آموزش همگانی است بالاخص پیش از وقوع آنها… نحوه مقابله با ترس، نحوه کنترل استرس، حمایت عاطفی صحیح در زمان وقوع بلایا و … از جمله راهکارهاییست که با آموزش و مشارکت عمومی باعث پیشگیری از اختلالات روانی شدید در زمان بلایا خواهد شد.

در زمان بروز حوادث نیز لازم است خونسردی خود را حفظ کنید. چند نفس عمیق بکشید. حتما در جمع خانواده یا دوستان و آشنایان قرار گرفته و در مورد نگرانی‌ها، استرس ها و ترس های خود با دیگران سخن بگویید. هر چه سریعتر کارهای روتین زندگی مثل ساخت خانه، آشپزی، کارهای گروهی، کشاورزی و … را آغاز کنید. به هیچ وجه بیکار نمانید. خواب و تغذیه مناسب نیز به شما کمک خواهد کرد که هر چه سریعتر بتوانید استرس خود را کنترل کنید.

کودکان یکی از گروه های آسیب پذیر به لحاظ روانی در جریان حوادث و فوریتها هستند. پرخاشگری، گوشه‌گیری، تهوع و استفراغ و بهانه‌گیری از علائمی است که در برخی کودکان پس از وقوع حوادث می توان مشاهده کرد. اقداماتی همچون حرف زدن، نقاشی کشیدن، در آغوش کشیدن، بازی دسته جمعی و قرارگیری در گروه همسالان به آنها کمک خواهد کرد. حتما کودکان را همراهی کنید و به آنها اطمینان دهید که خطر جدی تهدیدشان نمی کند.