هفتاد وسومین سالگرد استقلال و بازگشت امید برای ظهور لبنان جدید

اشغالگران فرانسوی در حالی از خاک لبنان خارج شدند که لبنان اسیر یک نظام طائفه ای شده بود، نظامی که لبنانی ها آن را مسئول همه مصیبت های نظامی ، سیاسی و اقتصادی خود در ده ها سال گذشته می دانند.
لبنانی ها با وجود سردادن شعارهای اصلاحات و تغییر، تا کنون موفق به تحقق واقعی این شعارها نشده اند.
با این حال عید هفتاد و سومین سال استقلال لبنان در حالی فرا رسیده که خلاء ریاست جمهوری دو ساله و نیمه خاتمه یافته و امید و خوشبینی به فردای بهتر بیش از گذشته شده است.
« ساید فرنجیه » تحلیلگر سیاسی لبنانی تاکید کرد: با اینکه لبنان هفتاد و سه سال است به استقلال دست پیدا کرده اما لبنانی ها تاکنون موفق به تشکیل یک دولت واقعی نشده اند.
فرنجیه در گفت وگو با ایرنا خاطرنشان کرد که تاریخ لبنان مجموعه ای از بحران ها و فتنه های پی در پی است که هر چند وقت یکبار تکرار می شود.
وی علت آن را نظام طائفه ای لبنان دانست که از زمان استقلال در این کشور حکمفرما بوده و مانع از اصلاحات و تغییرات ضروری شده که می توانست لبنانی ها را به شهروندان عادی و نه رعیت طائفه های خود تبدیل کند.
به اعتقاد فرنجیه، لبنانی ها برخلاف شهروندان دیگر کشورها با یکدیگر برابر نیستند و رفتار با آنها نه بر اساس قابلیت های موجود، بلکه بر اساس وابستگی های مذهبی و طائفه ای آنها صورت می گیرد.
این تحلیلگر سیاسی با اشاره به اینکه نظام کنونی لبنان به گونه ای است که در برابر اصلاحات و تغییرات سرکشی می کند، گفت: امروز باید به دنبال راهی برای خروج از این بحران بود تا اشتباهات گذشته تکرار نشود.
وی افزود: بزرگترین اشتباه این بود که نظام و کشور به طائفه ربط داده شد، برای همین نیز از اعتراض هرکدام از گروه ها به نظام، معنای طائفه ای برداشت شده و این اعتراض به منزله اعتراض به یک طائفه قلمداد می شود، نتیجه اینکه هرگونه تلاش برای تغییر وضعیت موجود به شکست می انجامد.
لبنانی ها نظرهای متفاوتی در زمینه تشخیص دلایل شکست در تشکیل دولت دارند.
برخی علت را آن سوی مرزها جست وجو می کنند و آن را به عوامل خارجی ربط می دهند.
«فادیا کیوان» استاد علوم سیاسی دانشگاه سنت جوزف در گفت وگو با ایرنا تاکید کرد که بحران های پیرامونی مانع از شکل گیری دولت در لبنان بعد از استقلال شده است.
وی با اشاره به زلزله های بحرانی که در چند دهه گذشته منطقه را فراگرفته و پس لرزه های آنها از سال 1943 تاکنون تاثیرهای زیادی بر لبنان و لبنانی ها داشته است، گفت: نزاع عربی – اسرائیلی در راس این بحران ها قرار دارد و پس لرزه های نظامی ، سیاسی و اقتصادی آن بر لبنان تاثیر گذار بوده است.
این استاد دانشگاه افزود: شاهد بودیم که پس از آن درگیری بین فلسطینی های آواره و یک گروه از لبنانی ها به جنگ داخلی بین لبنانی ها منجر شد.
به اعتقاد فادیا کیوان، لبنان در جریان جنگ داخلی و به خاطر دخالت های خارجی، به میدانی برای بازی های بین المللی تبدیل شد و به همین دلیل مردم این کشور کوچک هیچگاه نتوانسته اند از فشارهای شدید و دخالت های خارجی خلاصی یابند ، نفس راحتی بکشند و مشغول ساختن کشورشان شوند.
وی با رد این ادعا که لبنانی ها خود مسئول عجز و ناتوانی از تشکیل دولت هستند، گفت: نظام لبنانی پذیرای همه شهروندان است و بدون استثنا به همه اجازه ورود در حیات سیاسی را می دهد.
این کارشناس سیاسی با دفاع از «نظام سهم خواهی» که از زمان استقلال لبنان تاکنون رایج است،افزود: تکیه نکردن به این نظام موجب می شد لبنان به سمت نظام های استبدادی کشیده شود.
فادیا کیوان خاطرنشان کرد که امروز فرصت مناسبی برای توسعه نظام لبنان به وجود آمده است، لبنانی ها زندگی مشترکی با یکدیگر پیدا کرده اند و به تحقق مفهوم شهروندی امیدوار شده اند.
وی تصریح کرد: تصویب سیستم یکپارچه ثبت احوال باعث شده همه مردم زیر چتر شهروندی لبنان گرد هم جمع شوند و این مساله با استقبال بالای نسل های جدید مواجه شده است.
این کارشناس لبنانی باردیگر به عوامل منفی دخالت های خارجی و فشارهای منطقه ای اشاره کرد که لبنانی ها را تشویق می کند به جای وابستگی های ملی، برای تعلقات طائفه ای و مذهبی اولویت قائل شوند.
با این همه کیوان معتقد است تحولات اخیر راه امیدی را در پیش روی لبنانی ها گشوده است، امید به اینکه لبنان با همه کشورهای منطقه به استثنای رژیم صهیونیستی رابطه برقرار کند.
فادیا کیوان تاکید کرد که لبنان نباید به یک محور ملحق شده و از طرف مقابل فاصله بگیرد و لبنانی ها باید با همه رابطه دوستانه برقرار کنند و این مساله به اعتقاد او موجب تقویت تعلقات ملی و داخلی خواهد شد.
در مقابل نگاه خوشبینانه فادیا کیوان در این مرحله، فرنجیه نگران آن است که تفاهم های صورت گرفته بین ژنرال « میشل عون» رئیس جمهوری جدید و برخی گروه ها مانند حزب « نیروهای لبنانی» و حزب جریان المستقبل کمی قبل از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ، باعث سلب اختیارها از رئیس جمهوری و مانع از پیاده شدن برنامه های اصلاحی او شود.
به اعتقاد فرنجیه دردسرها همزمان با آغاز روند تشکیل دولت جدید و طرح درخواست های سهم خواهانه شروع شده است.
سهم خواهی طائفه ای بزرگترین بیماری سیاسی لبنان از سال 1943 تاکنون بوده و امروز بعد از گذشت هفتاد و سه سال از استقلال لبنان، شکستن تعصب های طائفه ای و خروج از حلقه عجز و ناتوانی به منظور ایجاد تغییرات و اصلاحات، مهمترین مسئولیت لبنانی ها به شمار می آید.

** استقلال لبنان چگونه شکل گرفت
بعد از جنگ جهانی اول و خروج عثمانی ها از لبنان و سایر مناطق عربی، فرانسه وارد لبنان شد و آن را به قیمومیت خود درآورد و کم کم قیمومیت به اشغال لبنان منجر شد.
سرانجام و با ایستادگی لبنانی در 22 ماه نوامبر 1943، دولت فرانسه مجبور شد استقلال لبنان را به رسمیت بشناسد و از آن سال تاکنون به همین مناسبت لبنانی ها این روز را به عنوان روز استقلال جشن می گیرند.
لبنان از زمان استقلال تاکنون با بحران های مختلفی مواجه شده و مهمترین آن 15 سال جنگ داخلی بوده که سال 1989 با توافق گروه های سیاسی در شهر طائف سعودی تحت نظارت سوریه و آمریکا و بر مبنای معادله سهم بندی های سیاسی جدید پایان یافت و این سهم بندی تاکنون پا برجا است.
نخستین نتیجه توافق طائف، تبعید ژنرال میشل عون فرمانده وقت ارتش لبنان به فرانسه( اکتبر سال 1990) بود.
تجاوز های ارتش صهیونیستی و اشغال خاک لبنان هم از مهمترین تحولات بوده که تنها مقاومت اسلامی لبنان صهیونیست ها را مجبور کرد از خاک لبنان فرار کنند و تنها بخشی از خاک لبنان شامل بلندی های کفرشوبا و کشتزارهای شبعا در اشغال صهیونیست ها باقی بماند.
جنایات تروریستی « سمیر جعجع» رئیس حزب نیروهای لبنانی هم از خطرناک ترین تحولات در لبنان بوده است.
ترور« رفیق حریری» نخست وزیر وقت لبنان در فوریه سال 2005 ، شوک بزرگ سیاسی در دو سطح داخلی و خارجی ایجاد کرد و سرانجام به خروج ارتش سوریه از لبنان و شکل گیری دو گروه 8 و 14 مارس منجر شد.
امضای تفاهم بین « سید حسن نصرالله» دبیرکل حزب الله و ژنرال« میشل عون» رئیس حزب جریان آزاد ملی در فوریه سال 2006 در کلیسای مارمیخایل بیروت نقطه تحولی در ائتلاف های در لبنان بشمار می رود.
در ماه مه 2008 بدنبال اختلافات در خصوص تشکیل دادگاه بین المللی برای رسیدگی به ترور رفیق حریری ، وزیران جنبش امل و حزب الله از دولت به نخست وزیری فواد سنیوره استعفا کردند و سپس حزب جریان آزاد ملی و حزب جریان المرده هم به آنها پیوستند و در وسط پایتخت لبنان تحرکات مردمی شکل گرفت که خواستار سقوط دولت سنیوره بودند.
دولت سوریه در 5 ماه مه 2008 دو تصمیم گرفت مبنی بر اینکه دستگاه های نظامی شبکه ارتباطات مقاومت ضد اسرائیل را از بین ببرند و دوم اینکه رئیس دستگاه امنیتی فرودگاه بین المللی بیروت باید استعفا کند.
این وضعیت در روز 7 ماه مه 2006 به شروع درگیری های خیابانی در خیابان های پایتخت بیروت و روستاهای جبل لبنان منجر شد و در نهایت دولت لبنان مجبور شد از دو تصمیم خود عقب نشینی کند.
در چنین شرایطی توافق دوحه با وساطت قطر و با حضور گروه های سیاسی لبنانی در خصوص انتخاب رئیس جمهوری ، تشکیل دولت و قانون انتخابات امضا شد و بر اساس آن در 25 ماه مه 2008 ژنرال « میشل سلیمان» فرمانده وقت ارتش، به عنوان رئیس جمهوری برگزیده شد.
سقوط دولت سعد حریری هم از دیگر اتفاق های مهم لبنان در چند سال گذشته بوده است.
سرانجام دوره شش ساله ریاست جمهوری میشل سلیمان بدون اینکه تمدید شود و یا رئیس جمهوری جدید انتخاب شود، پایان یافت تا لبنان دوره دو سال و نیمه خلاء ریاست جمهوری را تجربه کند.
در این دوره بحران زباله ها لبنان را تا مرز فروپاشی پیش برد.
جنایات تروریست های تکفیری شامل انفجار خودروهای بمب گذاری شده و انفجار انتحاری ها و تهدید نوار مرزی هم از مراحل سخت لبنان بوده است تا جائی که مقاومت لبنان برای دفاع از این کشور برای جنگ با تروریست های تکفیری راهی سوریه شد.
31 ماه اکتبر امسال (20 روز قبل) سرانجام مجلس لبنان ژنرال میشل عون نامزد مورد حمایت حزب الله را به عنوان رئیس جمهوری جدید برگزید تا مرحله جدید تاریخ لبنان شروع شود.
ژنرال عون هم بعداز رایزنی ها، سعد حریری رئیس حزب جریان المستقبل را به عنوان نخست وزیر مامور تشکیل دولت جدید لبنان کرد اما به دلیل برخی زیاده خواهی ها و کارشکنی ها به ویژه سمیر جعجع رئیس حزب «نیروهای لبنانی » حریری تاکنون نتوانسته است دولت وحدت ملی را تشکیل دهد.
همه انتظار داشتند در شرایط فضای مثبت بعداز انتخابات ریاست جمهوری، دولت تا روز استقلال تشکیل شود و حال که این آرزو تحقق نیافته ، اما و اگرها برای تشکیل دولت تا تاریخی نامعلوم شدت گرفته است.
خاورم*388*390* 1324** انتشار دهنده: فردین پازوکی