بازشناسی سطوح گفتمانی در نهج‌البلاغه

چکیده

هر متن تابعی از یک گفتمان یا تعامل چندگفتمان با یکدیگر است. هر صاحب گفتمانی نیز به کمک قواعد زبانی به حوادث و واقعیت­‌های پیرامونی خود معنا می‌­بخشد و تولید محتوا می‌­کند. از این منظر، متن نهج‌البلاغه حامل و محمل اصلی گفتمان امام علی(ع) است که بر سطوح مختلف و با ساختارهای زبانی متفاوت شکل­‌گرفته است. در این پژوهش از روش تحلیلی و به‌خصوص الگوهای کار در حوزۀ روش تحلیل گفتمان و تطبیق آن بر نهج‌البلاغه کمک گرفته شده است تا روشن گردد که از یک‌‌سو، گفتمان امام در نسبت با سایر گفتمان‌های رقیب، شفافیت، جامعیت و قاطعیت بیشتری دارد؛ از سوی دیگر، هندسۀ زبانی و معرفتی این گفتمان، اضلاع متعددی دارد. یافته­‌های این پژوهش از این واقعیت حکایت دارد که در متن زبانی نهج‌البلاغه سطوح متعدد گفتمانی قرار دارد که می‌­توان به مواردی چون استفادۀ مناسب از مفاهیم و اصطلاحات رایج زمانه؛ تنوع اهداف و مقاصد در استفاده از زبان؛ توانش بالای ارتباطی بین امام و دیگران؛ ترسیم خط‌‌‌‌مشی­های اساسی جامعه از دل اتفاقات گوناگون؛ تنوع کنش گفتاری به جهت تعدد مخاطب و تفاوت موقعیت؛ ابتنای هر واقعیت بر اندیشه و باور راستین؛ پرده­برداری از مقاصد و کارکرد گفتمان­‌های رقیب؛ هدایت مردم و جامعه به سمت الگوهای برتر و کامل زیست فردی و اجتماعی و غیره اشاره کرد. نبود هر یک از این سطوح با رسالت خاص امام به‌خصوص پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) که جامعه دچار اختلافات زیادی شده بود و می­‌بایست گفتمانی جامع، دقیق و اثرگذار خلق کند تا در برابر گفتمان‌های رقیب حرفی برای گفتن داشته باشد سازگار در نمی‌­آید.

کلیدواژه ها: سطوح گفتمانی؛ تحلیل گفتمان؛ نهج‌البلاغه؛ زبان

نویسنده:

احمد قرایی سلطان آبادی: استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان

پژوهشنامه نهج البلاغه – دوره 6، شماره 21، بهار 1397.

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.   

محصولات فروشگاه هرمزبان

اشتراک گذاری خبر

WhatsApp
Telegram
X
Facebook
LinkedIn
Skype
Email
Print

هرمزبان

اخبار دیگر رسانه ها صرفاً به منظور آگاهی رسانی منتشر شده و نظرات بیان شده در آنها، الزاماً بیانگر دیدگاه های هرمزبان نیست. پایگاه خبری هرمزبان وابسته به هیچ نهاد و سازمانی نیست و با هزینه های شخصی اداره می شود. این پایگاه دارای مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است و در چارچوب قانون مطبوعات و قوانین جاری کشور به اطلاع رسانی و فعالیت خبری می پردازد. صاحب امتیاز و مدیرمسئول: مهدی کمالی وبگاه شخصی: MahdiKamali.ir

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دیگر اخبار سایت:

بندرعباس؛ گرفتار قیمت‌های سرسام‌آور اجاره مسکن

هرمزبان –

افزایش چشمگیر اجاره‌بها و ودیعه مسکن در بندرعباس، مشکلات جدی معیشتی برای بسیاری از خانواده‌ها به وجود آورده است. این وضعیت فشار زیادی به توان اقتصادی مستأجران وارد کرده و همچنین بر آرامش و ثبات اجتماعی تأثیر گذاشته است.

ادامه خبر »

لنج باری در دریای عمان مورد حمله قرار گرفت

هرمزبان – فرماندار شهرستان سیریک در هرمزگان اعلام کرد که یک لنج باری حامل کالاهای اساسی در دریای عمان هدف حمله قرار گرفته و غرق شده است. وی افزود که محموله این لنج به طور کامل از بین رفته، اما پنج خدمه آن با کمک شناورهای عبوری نجات یافته‌اند.

ادامه خبر »

دوره‌های آموزشی امداد و نجات در روستاهای رودان به منظور تقویت توانمندی‌های جامعه برگزار شد

هرمزبان –

دوره‌های آموزشی امداد و نجات در روستاهای رودان برگزار شد. هدف از این دوره‌ها، توانمندسازی جامعه محلی و ارتقای مهارت‌های امدادی افراد است. این برنامه به منظور افزایش آمادگی در برابر حوادث و بهبود پاسخگویی در شرایط اضطراری طراحی شده است.

ادامه خبر »

ادامه دار بودن صف‌های بنزین در استان غیرقابل قبول است

هرمزبان – رئیس کل دادگستری هرمزگان با اشاره به صف‌های طولانی و معطلی چند ساعته شهروندان در گرمای خردادماه بندرعباس برای دریافت بنزین، این وضعیت را غیرمنطقی دانست. وی از مردم هرمزگان به خاطر این مشکل عذرخواهی کرد.

ادامه خبر »

دلایل صف‌های طولانی بنزین به قاچاق این سوخت ارتباطی ندارد

هرمزبان –

رئیس کل دادگستری هرمزگان اعلام کرد که بررسی‌ها نشان می‌دهد قاچاق بنزین در بندرعباس به میزان قابل توجهی وجود ندارد. وی از مسئولان خواست تا صف‌های طولانی در جایگاه‌های سوخت را پایان دهند و تأکید کرد که نباید به بهانه مقابله با قاچاق، شهروندان در گرمای شدید معطل شوند.

ادامه خبر »

پویایی کانون‌های مساجد میناب؛ نگاهی به فعالیت‌های کانون نبی‌اکرم زرکی از کلاس قرآن تا تئاتر در رسانه ملی

هرمزبان –

گزارش فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد شهرستان میناب، به ویژه کانون نبی‌اکرم(ص) در محله زرکی، از شبکه استانی خلیج فارس پخش شد. این گزارش به نقش مساجد در تقویت مشارکت‌های مردمی، تربیت نسل نوجوان و جوان و گسترش فعالیت‌های فرهنگی در محلات شهرستان میناب پرداخته است.

ادامه خبر »

افزایش سوانح رانندگی، هشدار جدیدی برای استان هرمزگان

هرمزبان – واژگونی یک دستگاه پژو پارس در محور بندرعباس ـ حاجی‌آباد منجر به مصدومیت 6 نفر شد. این حادثه بار دیگر نگرانی‌ها درباره ایمنی جاده‌های هرمزگان را افزایش داد. وقوع چندین سانحه دیگر در روزهای اخیر نشان‌دهنده ادامه چالش‌هایی است که جان و سلامت شهروندان را در جاده‌های استان به خطر می‌اندازد.

ادامه خبر »