بهره‌وری انرژی، آلایندگی و مالیات‌های زیست‌محیطی از نگاه عدالت اقتصادی

چکیده

آلایندگی‌های زیست‌محیطی خود تصویر دیگری از عدم بهره‌وری انرژی در هر بخش اقتصادی است. با این نگاه می‌توان بین بهره‌وری انرژی و مالیات‌های زیست‌محیطی، رابطه معنا‌داری را انتظار داشت. بر این اساس، این مقاله می‌کوشد تا ارتباط بهره‌وری انرژی و میزان آلایندگی را در بخش صنایع کانی غیر فلزی به عنوان یکی از آلاینده‌ترین صنایع تولیدی ایران ارزیابی کند. برای محاسبه بهره‌وری انرژی از شاخص بهره‌وری جزئی و برای محاسبه آلایندگی از ضرایب انتشار آلاینده‌های شش‌گانه دی ‌اکسیدکربن، مونوکسیدکربن، اکسیدهای گوگرد، اکسیدهای نیتروژن، هیدروکربن‌های نسوخته و ذرات ریز معلق گرد و غبار ناشی از مصرف سوخت‌های گاز طبیعی، نفت کوره و گازوئیل استفاده شده است. با استفاده از روش داده‌های تلفیقی، نتایج این مطالعه رابطه منفی و معنا‌داری را بین بهره‌وری و آلایندگی در صنایع تولیدی ایران نشان می‌دهد. از این رو، عدالت اقتصادی اقتضا می‌کند، بنگاه‌های با بهره‌وری انرژی پایین‌تر، نرخ‌های زیست‌محیطی بالاتری را بپردازند. از نظر سیاستگذاری، این یافته نشان‌دهنده لزوم تغییر نرخ‌های مالیاتی با توجه به بهره‌وری انرژی در بنگاه‌های صنایع تولیدی ایران است.

کلیدواژه ها: آلایندگی صنعتی؛ بهره‌وری انرژی؛ صنایع کانی غیرفلزی؛ عدالت اقتصادی؛ مالیات‌های زیست‌محیطی

نویسندگان:

محمد علی فیض پور: استادیار دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری دانشگاه یزد

 ابوالفضل شاه محمدی: کارشناس ارشد علوم اقتصاد دانشکده اقتصاد دانشگاه پیام نور تهران، ایران

محمد خیاط سرکار: کارشناس ارشد علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه فردوسی مشهد  

فصلنامه مجلس و راهبرد – دوره 22، شماره 82، تابستان 1394.

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.