یادداشت/ دکتر محب زاده: نگاه نو به فقه

هرمزبان – یادداشت حجت الاسلام والمسلمین دکتر غلامرضا محب زاده با موضوع “نگاه نو به فقه”

فقه در جوامع اسلامی دوره های متفاوتی را پشت سر گذاشته درهر دوره به تناسب خود نمود خاصی داشته که موجب پویایی آن در طول تاریخ گردیده است. این رشد و پویایی در تمامی دوره ها بطور واضح بر همگان هویدا و موجب ماندگاری آن گردیده است.

حضور فعال فقه بر خواسته از قرآن و سنت و اجماع و عقل اهل فن و (البته بعضی از فرق جهان اسلام استحسان را جز منابع فقه می دانند) در تمامی عرصه ها برای تنظیم فعالیت ها ی دنیوی و در نگاه بعضی دنیوی و اخروی بشر بر اساس دستورات و فرامین الهی با توجه به روایات ماثوره از پیامبر و ائمه هدی و اصحاب پیامبر موجب این پویایی گردیده است زیرا با توجه به موقعیت و زمان، اهل فن به استدلال و استخراج مسائل فقهی برای هدایت مردم همت گماشته اند.
آنچه در متن بالا به آن اشاره شد ، در فقه استدلال با توجه به موقعیت زمانی و مکانی مساله انجام می شود این امر غیر قابل انکار می باشد، بطور عمده در عصر حاضر توسعه علمی و اقتصادی، سیاسی در جوامع اسلامی در حال رشد است زیرا زیر ساخت اصلی بیشتر جوامع اسلامی بر آمده از فقه می باشد، این توسعه در حال گسترش است در حالیکه می توان اینگونه تخمین زد سرعت آن همانند سرعت نور است.
فراموش نشود فقه در جوامع اسلامی تاکنون به شیوه سنتی سیر نموده است. اما با توجه به توسعه جهان امروز در تمام ابعاد، فقه، نیاز به یک نگاه نو دارد چرا که تاکنون بر اساس مسئله، مسئله، پیش رفته و مسائل بر طبق آن استدلال شده اند. اما به نظر می رسد می توان فقه را به مجموعه ای از قواعد تبدیل نمود و مسائل فراوانی با مثالهای روشن ذیل هر قاعده جمع نماییم و قاعده را در اختیار فرد قرار دهیم تا فرد متوجه شود که در این قاعده چگونه تطبیق صورت می پذیرد. او طبق قاعده ای که بطور کامل فرا گرفته و در اختیار دارد، می تواند آن را بر مصادیقش تطبیق نموده و به استدلال لازم بپردازد و نتایج معقول آنرا بدست آورد.
حال فردی که قواعد فقهی را در اختیار دارد و بطور کامل آنها را آموخته و بر آن اشراف پیدا کرده، تنها کافی است، که با انطباق موضوع بر یک قاعده فقهی، حکم آن مساله را کشف نماید آنگاه بدون فوت وقت و بدون مشقت اجتهاد، با تطبیق موضوع می تواند حکم مقبول و معقول مساله را بدست آورد.
مباحث حقوقی که بر آمده از فقه است، بیشتر بر اساس قواعد ، حکم موضوع کشف می شود مثلا در روابط بین الملل مشهورترین قاعده ای که می توان آنرا مورد توجه قرار داد قاعده نفی سبیل است. یک مدیر جامعه اسلامی، در عرصه روابط بین الملل یا یک دیپلمات، اگر با قاعده نفی سبیل بطور جامع و به درستی آشنا باشد دیگر لازم نیست در هر رابطه یا قرار دادی که با بیگانگان منعقد می کند، حکم فقهی و شرعی آن را استفتا نماید. بلکه در چنین مواردی او با توجه به علم به قاعده نفی سبیل، طبق نظر اسلام، هر نوع قرار دادی که باعث شود بیگانگان بر جامعه اسلامی تسلط پیدا کنند و تمشیت امور مسلمین به دست آنها بیفتد مردود و غیر قابل پذیرش قلمداد می کند .
با نگاه نو به فقه می توان در تمامی عرصه ها بهتر از گذشته حضور فعال داشت و اهداف دین مبین اسلام را زیباتر به جهان توسعه یافته عرضه نمود.

انتهای پیام/