بشاگرد مهد تمدن در طول تاریخ

هرمزبان – یادداشت – حجت الاسلام محب زاده : جای جای کشور عزیزمان ایران بیانگر تاریخی پر افتخار و مردمانی سترگ و سخت کوش است. در کنار آثار تاریخی به جا مانده از گذشته، آداب و رسوم و میراث فرهنگی مردمان مناطق مختلف، همچون تار و پودی به هم پیوسته قالی زیبای هفت رنگی را پدید آورده که هر بیننده ای را مسحور و مجذوب خود می کند.

در این میان بشاگرد، خطه ی صخره و سنگ و کوه های سربه فلک کشیده که وسعتی بیش از استان ‎هایی نظیر کهگیلویه و بویر احمد، گیلان و چهار محال و بختیاری دارد با مردمان مهربان و پرتلاش و آثار باستانی اش، حکایت از تمدنی چندهزار ساله و همسان با تمدن جیرفت دارد.

مورخین زیادی در طول تاریخ به بشاگرد آمده اند و در مورد آن مطالبی نگاشته اند از جمله می توان به توماسک، فسائی، فلویر، گابریل و همسر او و گرشویچ زبان شناس اشاره نمود. (1)

منطقه بشاگرد مهد تمدن در طول تاریخ بوده و در میان مردمان این خطه شاعران و علمای زیادی را می توان نام برد. همچنین سختکوشی، دلاوری و مهمان نوازی این مردم زبانزد خاص و عام است.

طبری نقل می کند و می گوید رسولی از کرمان آمد ( به مدینه رفت)، عمر از او پرسید مکران (بشاگرد) چگونه جایی است؟ رسول گفت: «ارضٌ سهلها و ماءها وشلٌ و تمرها دقلٌ و عدوها بطلٌ خیرها قلیلٌ و شرها طویلٌ و الکثیر بها قلیلٌ ضایعٌ و ما وراءها شرٌ منها…» عمر بدو پرخاش کرد و گفت: «أمخبرٌ انت ام سجاع؟» آنجا سرزمینی است که دشت آن کوه است و آب آن قطره قطره، خرمایش خشک و خاردار است و دشمن در آن قهرمان و پرتوان، سود کم دارد و زیان بسیار و هرچیز زیاد در آنجا کم آید و کم هم نابود شدنی است و آن طرف تر آن دیگر بدتر از آنجا… ، عمر خشمناک شد و گفت:«تو مأمور بودی که برای ما اطلاعات جمع کنی یا اینکه سجع و قافیه به هم ببافی؟» در میابیم این مردم (دروسر، مارز و بشاگرد) کوچ بلوچ در هیچ دورانی تابع زور حاکمان نبوده اند حتی دین اسلام را با یک آرامش و آزادی به تعبیر دیگر در حالت دموکراسی پذیرا شدند. (2)

از قدیم به ما رسیده که »خزائن الارض رجالها« فرهنگ بشاگرد در حکم رشته های تار و پود یک بافت رنگین است که در هر ده و قریه ای به هم گره می خورد و مجموعه ی آن یک قالی هفت رنگ را پدید می آورد که هویت نام دارد که بسی از قالی های »صد و بیست جفت کرمان« گرانبهاتر است. و همین گره ها هستند که نگذاشته اند در سختی های روزگار تار و پود این قالی دیرپای از هم بگسلد و نابود شود. باید عرض کنم که گره های محکم و پرنیروی این قالی بیشتر در دهات و روستاها و به همت سرانگشت رجال و بزرگانی که از روستاها برخاسته اند به هم گره خورده و بافته شده است، به همین دلیل با هیچ سرمایه مادی قابل مقایسه نیست. زیرا این امکان هست که فی المثل یکباره می توانیم صد دستگاه خودرو را با دو میلیارد تومان از کمپانی خریداری کنیم ولی اگر صد میلیارد تومان هم بدهیم هیچ کس نمی تواند نقش و نگارهای موجود در جای جای روستاهای بشاگرد را دوباره برای ما نقاشی کند.

هر رشته و هر جهتی از جهات علمی و فرهنگی را اگر بخواهیم در تاریخ بشاگرد بررسی کنیم به مسائل علمی زیادی بر می خوریم که اگر انقطاع فرهنگی، زمان کوتاهی ایجاد نمی شد، ایران توانسته بود پنجاه سال زودتر از آمریکایی ها به آسمان قدم بگذارد و دلیل این موضوع وجود عالمان و دانشمندان بزرگی است که یاد و خاطره آنها سینه به سینه نقل شده است.

برای آنکه خوانندگان عزیز دچار سردرگمی در مطالب نشوند لازم به ذکر است قصد ما در این نوشتار بیان فرهنگ پویای مردم بشاگرد است که این فرهنگ ارتباط جامع و کاملی با فرهنگ های جهان داشته است. وقتی صحبت از شعر و شاعری می شود در جای جای روستاهای بشاگرد شعرای بزرگواری بوده اند که نشان دهنده فرهنگ دوستی و تمدن مردم این مناطق است.

امروزه بشاگرد، جوانان دانشمند و فارغ التحصیلان زیادی را از دانشگاه های معتبر داخلی و خارجی در خود گنجانده است، که این همان حقیقت مرسوم در میان مردم است و قدما این گونه گفته اند »اذا ارادالله شیئاً هیئا له اسبابه« و باید هم علت را دید و هم علت العلل را ؛ که همان فرهنگ دوستی و فرهنگ دار بودن مردم است. (3)

بشاگرد دارای تاریخ بسیار وزین و ارزنده ایست، این که بعضی اهل قلم در کتاب های خود به گزافه گویی و هتک حرمت تاریخ مردم این دیار پرداخته اند بخاطر کمبود شناخت و دانش آنان از این خطه است. انتظار می رود کسانی که خود را اهل علم و دانش می دانند به دستور »و لا تقف ما لیس لک به علم« عمل نموده و در زمینه ای که علم کافی ندارند اظهار نظر نکنند بلکه برای بدست آوردن علم در این زمینه قبل از اظهار نظر و نگارش متن یا کتابی تلاش نمایند.

پروین اعتصامی زیبا سروده:
رودها از خود نه طغیان می کنند
آنچه می گوییم ما آن می کنند
ما به دریا حکم طوفان می دهیم
ما به سیل و موج فرمان می دهیم

غلام رضا محب زاده
1397/02/06

پا نویس:
1- موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي، دانشنامه جهان اسلام، ج1، ص 1372
2-تاریخ العمم و الملوک، جلد 5، چاپ قاهره، صفحه 7.
3- برگرفته از کتاب آماده چاپ »روستا« اثر نگارنده.

انتهای پیام/