روز سرباز؛ پاسداشت فداکاری جوانان و ضرورت بازنگری در قوانین خدمت

فاطمه پارسایی، درسکوت سحرگاه و پیش ازآنکه هیاهوی زندگی از سرگرفته شود، گام‌هایی آرام و استوار در سکوتی پرازکلام و نگاهی که به فراسوی آینده چشم دوخته است، بی درنگ دل به راهی می‌سپارد که مقصدش امنیت و خدمت به وطن است. سربازانی که با کوله باری از آرزو‌های دور و نزدیک، بند پوتین‌های خاک خورده‌ی خود را محکم می‌کنند و بی نام و بی ادعا، اما با لباسی از جنس تعهد، ردپایشان را در پاسداشت کشور ماندگار می‌کنند.

این دوران، روایتگر ایام زندگی جوان‌هایی است که میان اکنون و آینده آرزو‌های خویش، درنگی برای ایستادگی در مرز‌هایی از کشور کرده‌اند که شاید هرگز نقشه‌ی آن را ندیده باشند، اما نقش خود را در حفظ آن به درستی ایفا می‌کنند. مکثی به درازای پرتکرار سکوت شب‌های نگهبانی، درجازدن عقربه‌های ساعت در پادگان یا بوق انتظار تماس برای شنیدن صدای خانواده‌هایشان.

خدمت سربازی، تجربه‌ای درآمیخته از اتفاقات و خاطرات تلخ و شیرینی است که برای عده‌ای تلخی و سختی آن غالب است و برای گروهی دیگر، تلخی آن مغلوب خاطرات خوبش خواهد بود.

با این حال پشت قدم‌هایی که هر بار با صلابتی مردانه و درجای جای ایران پهناور، برای خدمت به کشور بر زمین نهاده می‌شود، دل نگرانی‌های جوانی برای آینده، هراس مادران و پدران و یا چشم انتظاری همسرانی است که عزیز خود را راهی خدمت کرده‌اند.

مصادف با هفته دفاع مقدس، روزی از این هفته به عنوان روز سرباز یاد می‌شود. این روزکه با گرامیداشت یاد و خاطره‌ی شهدای سرباز در ایام مختلف کشور نظیر دفاع مقدس ۸ ساله، جنگ تحمیلی اسرائیل علیه ایران درسال جاری و سایر وقایع بوده‌است؛ ضمن پاسداشت یاد لاله‌های گلگون وطن در طی این سال‌ها، روزی برای قدردانی و ارزش نهادن برای جوانانی است که با فداکاری و گذشت ماه‌ها برای ایجاد امنیت و آسایش در جامعه تلاش می‌کنند.

تامین و ارتقاء شرایط معیشتی و رفاهی برای جوانان در خدمت سربازی و اصلاح و بهبود قوانین موجود و توانمند سازی سربازان، از مهم‌ترین و کلیدی‌ترین مسائل و اقداماتی است که در جهت ارزش قائل شدن برای این مقطع از زندگی جوانان، باید مورد توجه قراربگیرد.

وقتی از حقوق تا حق بیمه کفاف نمی‌دهد

اگرچه درسال جاری نسبت به قبل شاهد افزایش حقوق سربازان بوده‌ایم، اما نکته حائز اهمیت این است که باتوجه به اینکه سربازان نیز به مانند بسیاری از مشاغل دولتی به صورت تمام وقت در حال اشتغال هستند، اما دریافتی بخشی از آنها حتی با حقوق پایه تعریفی برای کارمندان نیز برابری نمی‌کند.

با توجه به شرایط اقتصادی جامعه، اگرچه حقوق دریافتی کارمندان و کارگران نیز نیاز به افزایش قابل توجهی دارد، اما با این حال، براساس مصوبه شورای عالی کار، پایه حقوق کارگران و کارمندان در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۰ و نیم میلیون تومان تعریف شده است این در حالی است که برای سربازان مجرد در مناطق شهری، حقوق دریافتی مبلغ ۵ و نیم میلیون و برای سربازان متاهل نیز ۹ و نیم میلیون تومان می‌باشد، و حتی در مناطق عملیاتی با وجود خطرات و مشقات‌هایی که برای فرد وجود دارد مبالغ دریافتی حدودا با حقوق پایه کارمندان برابری می‌کند.

افزون برآن سربازان از مزایایی نظیر: بیمه تکمیلی، سنوات، پاداش، حق اولاد و… نیز محروم هستند که عدم بهره مندی از این مزایا در کنار پایین بودن حقوق دریافتی شرایط معیشت را به مراتب دشوارتر خواهدکرد

از سویی دیگر با وجود این مسئله که با حضور در خدمت سربازی بخش قابل توجهی از زمان فرد گرفته خواهد شد و اغلب امکان اشتغال در شغل دیگر را سلب خواهد کرد، در نتیجه ممکن است فرد تا مدتی از مسیر حرفه‌ای و تخصصی خود باز بماند از این رو تامین شرایط اقتصادی و معیشتی سربازان در حداقل‌های تعریف شده حقوق و مزایا، باید مورد توجه و بازبینی جدی قرار گیرد.

کیفیت و سهم مهارت آموزی در این دوران باید افزایش یابد

یکی از موارد مهمی که در زمینه دوران سربازی در سال‌های اخیر مورد توجه قرارگرفته است پرداختن به آموزش و افزایش مهارت‌های کاربردی و حرفه‌ای است، در همین راستا سازمان وظیفه عمومی با همکاری سازمان فنی و حرفه‌ای از سال ۹۶ طرحی تحت عنوان طرح ((سرباز ماهر)) را آغاز کرده است که فرد با گذراندن دوره‌های مهارتی در زمینه‌های مختلف می‌تواند در نهایت مدرکی نیز دریافت کند.

با این حال این ایده موثر و مفید همچنان نتوانسته است به طورکامل، جامع و باکیفیت در طی این سال‌ها اجرا شود، در واقع این ایده اغلب محدود به برخی از پادگان‌ها بوده است و طبیعتا در کیفیت اجرایی آن نیز تفاوت‌های قابل ملاحظه‌ای وجود دارد.

همچنین علاوه بر افزایش کیفیت و کمیت اجرایی، این طرح باید به طور کارشناسی شده با ارتقای مهارت‌ها و نیاز‌های روز جامعه دنبال شود و در واقع افراد با تحصیلات مختلف را به فردی متخصص و با مهارت برای ورود به بازار کار هدف، تبدیل کند.

افزون برآن ضمن اهمیت کیفیت آموزشی و تخصصی مهارت‌های آموزش داده شده باید، مدارک ارائه شده به افراد از ارزش و اعتبار بالایی نیز برخوردار باشد تا بتواند به عنوان رزومه مفیدی در آینده شغلی فرد تلقی شود.

ارتقای خدمت سربازی با کاهش مدت زمان

مطابق آخرین قانون، مدت خدمت سربازی از ۲۴ ماه به ۲۱ ماه کاهش یافته است و در مناطق عملیاتی این مدت به ۱۴ ماه و در شرایط خاص حتی به ۱۲ ماه می‌رسد، با این حال سربازان امریه همچنان باید ۲۴ ماه خدمت کنند.

اگرچه کاهش سه ماهه این دوران اقدام موثری بوده‌است، اما کماکان باکاهش مدت خدمت سربازی به ۱۲ ماه برای همه‌ی مشمولان و تمرکز بر آموزش و مهارت آموزی، به‌مراتب می‌تواند برای آینده کشور و جوانان نیز موثرتر واقع شود.

با توجه به اینکه در حال حاضر بیش از ۳ میلیون نفر از افراد مشمول به خدمت، جزء غایبین محسوب می‌شوند با کاهش دوران سربازی و افزایش هدفمندی این دوران از نظر ارتقای شغلی و تخصصی و همچنین توجه بیش‌تر به تفاوت‌های فردی، روانشناختی و روحیه افراد و ایجاد بستر‌های مفید‌تر برای سپری کردن دوران خدمت و یا حتی امکان خرید خدمت سربازی می‌توان، تعداد غایبین را به‌طور قابل توجهی کاهش داد.